- Dòng vốn ngoại đã rút ròng kỷ lục 118.000 tỷ đồng (tương đương 4,6 tỷ USD) từ đầu năm, kéo chỉ số sàn TP HCM có thời điểm rơi khỏi mốc 1.700 điểm.
- Tỷ lệ sở hữu của khối ngoại tại sàn TP HCM đã co hẹp từ 20,6% xuống mức thấp kỷ lục 12,5%, khiến dư địa tiếp tục xả hàng không còn nhiều.
- Điểm đảo chiều dự kiến xuất hiện từ quý II/2027 khi dòng vốn thụ động và chủ động từ sự kiện nâng hạng FTSE Russell giải ngân toàn diện với quy mô ước tính lên tới 6-10 tỷ USD.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
Dòng vốn ngoại đang ghi nhận chuỗi rút ròng kỷ lục với quy mô bán ròng lũy kế vượt 118.000 tỷ đồng (khoảng 4,6 tỷ USD) từ đầu năm đến nay, bất chấp việc thị trường đã chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi từ ngày 21/9.
Trái với kỳ vọng ban đầu, áp lực bán ròng liên tục 18 phiên liên tiếp trên sàn TP HCM với tổng giá trị hơn 24.000 tỷ đồng đã tạo áp lực điều chỉnh mạnh, đẩy chỉ số đại diện rơi về mức thấp nhất ba tháng qua. Dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ số và dữ liệu giao dịch cốt lõi:
| Chỉ tiêu / Dữ liệu | Giá trị / Hiện trạng | Bối cảnh so sánh và Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Chuỗi xả hàng liên tiếp gần nhất | 18 phiên (> 24.000 tỷ đồng) | Chuỗi bán dài nhất hai năm qua (tiệm cận mức 21 phiên cuối tháng 10/2024). |
| Giá trị rút ròng lũy kế đầu năm | 118.000 tỷ đồng (~4,6 tỷ USD) | Tiến sát kỷ lục bán ròng lịch sử 125.000 tỷ đồng của năm trước. |
| Tỷ lệ sở hữu ngoại tại sàn TP HCM | 12,5% (giảm từ 20,6%) | Mức thấp nhất nhiều năm, phản ánh dư địa bán ra của khối ngoại đã vơi đáng kể. |
| Tỷ lệ sở hữu ngoại toàn thị trường | 11,1% (giảm từ 16%) | Thu hẹp đáng kể lượng cổ phiếu sẵn sàng bán ra trên bình diện toàn hệ thống. |
| Dòng vốn giải ngân từ FTSE Russell | Mới đạt 10% (khoảng 220 triệu USD) | Còn 90% dòng vốn thụ động dự kiến giải ngân dồn dập vào các đợt cơ cấu kế tiếp. |
| Quy mô dòng vốn ngoại tiềm năng | 6 – 10 tỷ USD | Ước tính vốn thụ động và chủ động khi tỷ trọng phân bổ đạt 100% vào tháng 9/2027. |
Phân tích tác động thị trường
Tình trạng bán ròng dồn dập xuất phát từ sự dịch chuyển danh mục toàn cầu và hiện tượng lệch pha giữa các nhóm quỹ, song rủi ro cung hàng đang tiến sát vùng cạn kiệt trong khi triển vọng hấp thụ vốn chuẩn bị bước vào chu kỳ mới.
Về nguyên nhân sâu xa, theo phân tích từ VCBF và TPS, dòng vốn quốc tế đang bị hút mạnh về các thị trường phát triển nhờ câu chuyện bùng nổ lợi nhuận công nghệ tại Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cao, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ vượt 5% kết hợp đồng USD neo giá cao đã trực tiếp làm suy yếu sức hấp dẫn của các thị trường mới nổi. Đồng thời, có sự lệch pha chiến lược: trong khi các quỹ thụ động mới giải ngân ban đầu khoảng 220 triệu USD, thì các quỹ chủ động đã tranh thủ hiện thực hóa lợi nhuận sau thời gian dài tích lũy trước sự kiện nâng hạng.
Tuy nhiên, sự dịch chuyển dòng vốn trên sàn niêm yết không đồng nghĩa với việc rút vốn khỏi nền kinh tế. Ông Lương Duy Phước từ Chứng khoán Kafi chỉ ra rằng nhiều ngân hàng dù bị bán ròng trên sàn nhưng vẫn huy động thành công các khoản vay hợp vốn quốc tế quy mô hàng trăm triệu USD. CEO VinaCapital, ông Don Lam, cũng nhấn mạnh sức chống chịu vĩ mô của Việt Nam thông qua xuất khẩu công nghệ cao và giải ngân hạ tầng vẫn là nền tảng giữ vững niềm tin trung và dài hạn.
Sự đảo chiều cung – cầu được dự báo sẽ định hình rõ rệt từ quý II/2027 dựa trên hai yếu tố:
- Áp lực cung cạn dần: Khối ngoại chỉ còn nắm giữ 11,1% toàn thị trường, hạn chế tối đa dư địa bán tháo thêm.
- Áp lực cầu bùng nổ theo lộ trình FTSE GEIS: Tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam được nâng dần từ 30% vào tháng 3/2027, lên 65% vào giữa năm và hoàn tất 100% vào tháng 9/2027. Đi cùng với đó là kỳ vọng MSCI đưa thị trường vào danh sách theo dõi nâng hạng từ tháng 6/2027 nhờ hoàn thiện cơ chế bù trừ trung tâm (CCP).
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Vì sao thị trường đã được nâng hạng nhưng khối ngoại vẫn tiếp tục xả hàng mạnh?
Thực tế này diễn ra do sự lệch pha hành vi giữa hai nhóm quỹ: các quỹ thụ động chỉ giải ngân theo từng kỳ tái cơ cấu chỉ số với tỷ trọng ban đầu nhỏ giọt (mới giải ngân 10%), trong khi các quỹ đầu tư chủ động lại chọn thời điểm công bố nâng hạng chính thức để chốt lời lượng cổ phiếu đã gom trước đó, cộng hưởng với áp lực tỷ giá và lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao.
Điều kiện tiên quyết nào để khối ngoại mua ròng bền vững từ giữa năm 2027?
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật là lộ trình nâng tỷ trọng vào bộ chỉ số FTSE GEIS đạt đỉnh điểm (từ 65% đến 100%), yếu tố quyết định để giữ chân dòng vốn chủ động lâu dài nằm ở tốc độ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết, định giá hấp dẫn và nguồn cung hàng mới chất lượng cao từ làn sóng IPO quy mô lớn sắp tới.
