- Doanh thu bán lẻ 9 tháng tăng 13,4% nhưng tăng trưởng thực chỉ 7,8%, thấp hơn tăng trưởng GDP 9,01% do áp lực lạm phát và chi phí đầu vào.
- Sản lượng tiêu dùng trên thương mại điện tử gần như đi ngang trong 4 quý liên tiếp, phản ánh đà tăng trưởng chủ yếu đến từ việc tăng giá bán lẻ.
- Người tiêu dùng dịch chuyển sang tâm lý phòng thủ, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và chú trọng vào giá trị thực thay vì chạy theo giá rẻ thuần túy.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
Thị trường bán lẻ 9 tháng đầu năm ghi nhận sự lệch pha rõ rệt giữa doanh thu danh nghĩa và sức mua thực tế khi áp lực vật giá gia tăng. Theo số liệu từ Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt hơn 5,9 triệu tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, nếu loại trừ yếu tố lạm phát, mức tăng trưởng thực tế chỉ đạt 7,8%, thấp hơn mức tăng GDP 9,01%. Điều này cho thấy người dân đang có xu hướng gia tăng tiết kiệm dự phòng.
Sự bất hợp lý giữa doanh số và sản lượng cũng xuất hiện rõ nét trên kênh trực tuyến. Báo cáo của YouNet ECI ghi nhận doanh số giao dịch (GMV) trên 4 sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 15,8 tỷ USD trong 9 tháng, duy trì mức tăng trung bình hơn 20% mỗi quý. Tuy nhiên, sản lượng bán ra thực tế đã đi ngang suốt 4 quý liên tiếp, chứng minh thị trường tăng trưởng chủ yếu do mặt bằng giá sản phẩm bị đẩy lên cao.
| Chỉ số / Thực thể | Số liệu thực tế | Bản chất thị trường |
|---|---|---|
| GMV 4 sàn TMĐT | 15,8 tỷ USD (Tăng >20%/quý) | Sản lượng đi ngang 4 quý, tăng nhờ giá tăng. |
| Tổng mức bán lẻ | >5,9 triệu tỷ đồng (Tăng 13,4%) | Tăng trưởng thực chỉ đạt 7,8% sau trừ lạm phát. |
| Lạm phát (CPI bình quân) | 4,52% | Cao hơn Thái Lan (2,8%) và Singapore (2,3%). |
| Chi phí giao thông | Tăng 11,67% | Chịu tác động khi giá dầu Brent vượt 115 USD/thùng. |
| Tăng trưởng FMCG (Q3) | Tăng 36% GMV | Điểm sáng ở nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu. |
Phân tích tác động thị trường
Lạm phát chi phí đẩy đang là nguyên nhân chính bào mòn sức mua thực tế của nền kinh tế nội địa. Với mức CPI bình quân 9 tháng đạt 4,52%, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Fulbright) chỉ ra rằng lạm phát Việt Nam hiện cao hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Áp lực này đến từ chi phí thủ tục, logistics và giá năng lượng tăng cao, điển hình là chi phí giao thông tăng 11,67% khi giá dầu Brent chạm mốc 115 USD/thùng. Hãng kiểm toán UOB dự báo lạm phát quý IV có thể tiệm cận 5%, kéo CPI cả năm lên 4,7%.
Trạng thái thị trường hiện tại buộc doanh nghiệp phải thay đổi toàn diện chiến lược kinh doanh để bắt kịp tâm lý tiêu dùng mới. Nhận định từ TS. Lương Minh Huân (VCCI) cho thấy người tiêu dùng không ngừng chi tiêu mà đang chuyển sang mua sắm có kiểm soát, tập trung vào uy tín thương hiệu và giá trị nhận được. Trong bối cảnh đó, các nhóm hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) vẫn giữ được đà tăng trưởng tốt 36% trong quý III. Đồng thời, chuyên gia Chinh Lê (BSA) khuyến nghị áp dụng mô hình bán hàng đa kênh (OMNI) nhờ chi phí giao vận chặng cuối đã giảm xuống dưới 10% và thời gian giao hàng được tối ưu từ 4 tiếng xuống còn 1-2 tiếng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao doanh thu thương mại điện tử tăng trưởng trên 20% nhưng sức mua bị đánh giá là thận trọng?
Doanh thu TMĐT tăng trưởng chủ yếu do giá bán trung bình của sản phẩm tăng lên dưới tác động của lạm phát và chi phí vận hành, trong khi tổng sản lượng hàng hóa bán ra trên các sàn đã đi ngang trong 4 quý liên tiếp.
Doanh nghiệp bán lẻ cần áp dụng chiến lược gì để kích cầu trong giai đoạn cuối năm?
Doanh nghiệp cần tập trung tối ưu hóa chi phí vận hành bằng mô hình bán hàng đa kênh (OMNI), chuyển hướng thông điệp truyền thông từ giá rẻ sang cam kết chất lượng, và tập trung đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi cho nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu (FMCG).
