- Lạm phát tại Pháp lũy kế tăng 23,4% từ năm 2017, triệt tiêu hoàn toàn mức tăng trưởng lương 22,8% và nới rộng hố sâu phân hóa giàu nghèo lên mức đỉnh trong gần 30 năm.
- Khối hành chính công chịu tổn thương nặng nề nhất khi hệ số lương chỉ tăng 5,7% và đối mặt năm thứ tư liên tiếp bị đóng băng vào năm 2027.
- Khủng hoảng nợ công chạm ngưỡng 3.600 tỷ euro tước đi dư địa trợ cấp tài khóa, biến làn sóng biểu tình của sinh viên và người lao động thành rủi ro vĩ mô diện rộng.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
Lạm phát tiêu dùng tại Pháp đã tăng lũy kế 23,4% kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron nhậm chức năm 2017, chính thức vượt qua tốc độ tăng lương danh nghĩa 22,8% và đẩy áp lực sinh hoạt phí lên mức cao nhất nhiều thập kỷ. Theo INSEE (Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Pháp), bức tranh vật giá leo thang trải qua ba làn sóng chấn động chính: đợt một năm 2018 do thuế nhiên liệu và tiêu dùng kích hoạt phong trào “Áo vàng”; đợt hai giai đoạn 2021-2023 do đứt gãy chuỗi cung ứng hậu Covid-19 kết hợp khủng hoảng năng lượng từ xung đột Ukraine; và đợt ba bùng phát từ tháng 3 do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Theo ông Clément Bortoli, Trưởng bộ phận Dự báo kinh tế thuộc INSEE, chi phí sản xuất nông nghiệp từ phân bón và nhiên liệu có độ trễ chuyển giao khoảng 10 tháng, đồng nghĩa với việc giá lương thực thực phẩm sẽ còn duy trì xu hướng tăng tiếp trong các quý tới.
| Chỉ số kinh tế / Xã hội | Giai đoạn / Thời điểm | Mức độ biến động | Tác động cụ thể |
|---|---|---|---|
| Lạm phát tích lũy | 2017 – nay | +23,4% | Làm xói mòn sức mua toàn xã hội |
| Tăng trưởng tiền lương | 2017 – nay | +22,8% | Không bù đắp kịp đà trượt giá sinh hoạt |
| Hệ số lương khu vực công | 2017 – 2027 | +5,7% | Bị đóng băng 4 năm liên tiếp tính đến 2027 |
| Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên (15-24 tuổi) | Quý II | 21,6% | Đẩy mức sống nhóm này xuống 1.578 euro/tháng |
| Tỷ trọng tài sản của top 20% dân số | Hiện tại | 38,8% | Gia tăng phân hóa giàu nghèo đỉnh điểm 30 năm |
| Quy mô nợ công quốc gia | Hiện tại | 3.600 tỷ euro | Thu hẹp hoàn toàn các gói cứu trợ tài khóa |
Sự phân hóa thu nhập diễn ra rõ nét khi nhóm 20% dân số giàu nhất hiện nắm giữ 38,8% tổng mức sống toàn quốc thông qua tích lũy bất động sản và tài sản tài chính. Ở chiều ngược lại, mức sống trung bình của người thất nghiệp chỉ đạt 1.628 euro/tháng, thấp hơn 27% so với mức trung bình 2.228 euro/tháng của cả nước. Tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc đã tăng lên 8,3% (tương đương 2,7 triệu người), trong đó lực lượng thanh niên 15-24 tuổi chịu tổn thương nặng nề nhất với tỷ lệ thất nghiệp lên tới 21,6%.
Phân tích tác động thị trường
Khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại Pháp đang làm suy giảm niềm tin tiêu dùng, đe dọa biên lợi nhuận của khối doanh nghiệp tư nhân và thu hẹp dư địa tài khóa của chính phủ trước núi nợ công 3.600 tỷ euro. Khi tăng trưởng tiền lương thực tế bị triệt tiêu, mô hình tăng trưởng kinh tế dựa trên tiêu dùng nội địa của Pháp bước vào giai đoạn đình trệ kéo dài.
Về thị trường lao động, khu vực dịch vụ công đang đối diện với làn sóng suy kiệt nhân sự chất lượng cao, đặc biệt trong ngành giáo dục và y tế. Việc mức điều chỉnh lương danh nghĩa chỉ đạt 5,7% so với mức lạm phát 22,9% kể từ 2017 đã triệt tiêu động lực làm việc, tạo ra sự dịch chuyển tiêu cực hoặc làm gia tăng các cuộc đình công quy mô lớn làm tê liệt giao thông và giáo dục công lập.
Về rủi ro tài khóa và chính sách vĩ mô, Giáo sư Douglas Yates thuộc Trường Sau đại học Mỹ ở Paris nhận định cấu trúc bất ổn hiện nay là một “siêu bão” sinh ra từ sự cộng hưởng giữa bất bình đẳng thu nhập, cắt giảm dịch vụ công và nợ công chạm ngưỡng trần. Việc Tổng thống Emmanuel Macron phải trực tiếp công du Kuwait vào ngày 19/10 nhằm tìm kiếm nguồn cung năng lượng giá rẻ phản ánh thế tiến thoái lưỡng nan: Pháp không còn dư địa tung ra các gói trợ cấp tiền mặt quy mô lớn như giai đoạn dịch bệnh do áp lực thắt lưng buộc bụng để trả nợ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Vì sao giá lương thực tại Pháp được dự báo tiếp tục tăng dù lạm phát chung có dấu hiệu hạ nhiệt?
Giá lương thực chịu ảnh hưởng bởi độ trễ truyền dẫn chi phí đầu vào của nông dân, bao gồm phân bón, điện và nhiên liệu, vốn mất khoảng 10 tháng mới phản ánh đầy đủ vào giá bán lẻ tại siêu thị. Đồng thời, các đợt thiên tai hạn hán và nắng nóng kéo dài thời gian qua tiếp tục làm giảm sản lượng nông sản tươi sống nội địa.
Khoản nợ công 3.600 tỷ euro giới hạn năng lực điều hành của chính phủ Pháp như thế nào?
Quy mô nợ công khổng lồ buộc chính phủ Pháp phải duy trì chính sách thắt lưng buộc bụng, cắt giảm ngân sách phúc lợi xã hội và tiếp tục đóng băng hệ số lương khu vực công đến năm 2027. Điều này khiến nhà nước không thể tung ra các gói kích thích kinh tế hay bù giá năng lượng trực tiếp cho người dân như các chu kỳ khủng hoảng trước.
