Bối cảnh & Dữ kiện
Hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP31 tại Thổ Nhĩ Kỳ đang đối mặt với làn sóng chỉ trích gay gắt khi dự thảo thỏa thuận mới nhất đã loại bỏ các điều khoản then chốt về việc hạn chế than, dầu và khí đốt. Sự thay đổi này đánh dấu một bước lùi đáng kể so với tinh thần của COP28 năm 2023.
- Thời gian diễn ra: 9-20/11 tại Thổ Nhĩ Kỳ.
- Tình trạng dự thảo: Loại bỏ các cam kết cụ thể về loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.
- Liên minh tiên phong: 8 quốc gia bao gồm Đan Mạch, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Luxembourg vẫn duy trì lộ trình thoát khỏi năng lượng hóa thạch độc lập.
- Sáng kiến 35-by-35: Mục tiêu tăng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng lên 35% vào năm 2035.
| Mục tiêu | Thời hạn |
|---|---|
| Chấm dứt dùng than đá (Đan Mạch) | 2028 |
| Ngừng trợ cấp nhiên liệu hóa thạch | 2030 |
| Ngừng khai thác dầu, khí đốt (Đan Mạch) | 2050 |
Phân tích đa chiều & Tác động
Việc bỏ ngỏ mục tiêu cắt giảm nhiên liệu hóa thạch không chỉ là vấn đề kỹ thuật trong đàm phán mà còn phản ánh sự thay đổi ưu tiên chiến lược của các cường quốc.
- Khủng hoảng địa chính trị: Xung đột tại Trung Đông khiến an ninh năng lượng trở thành ưu tiên hàng đầu, buộc nhiều quốc gia quay lại dựa vào các nguồn năng lượng truyền thống để đảm bảo ổn định kinh tế.
- Rào cản tài chính: Sáng kiến 35-by-35 dù nhận được sự ủng hộ nhưng mới chỉ có 75 trên gần 200 quốc gia tham gia do lo ngại chi phí điện khí hóa quá lớn đối với các nền kinh tế đang phát triển.
- Sự thiếu hụt đồng thuận: Sự kiện Donald Trump tái đắc cử tại Mỹ đã tạo ra khoảng trống quyền lực và định hướng, khiến các kỳ đàm phán khí hậu gần đây thiếu đi sự dẫn dắt mạnh mẽ.
Góc nhìn chuyên gia & Dự báo
Giới chuyên gia cho rằng COP31 đang đứng trước nguy cơ trở thành một hội nghị mang tính hình thức thay vì thực chất. Theo Mohamed Adow từ Power Shift Africa, việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không chỉ gây hại cho khí hậu mà còn là gánh nặng tài chính cho người dân khi giá năng lượng biến động theo xung đột toàn cầu. Tuy nhiên, Laura Cozzi từ IEA nhận định rằng điện khí hóa vẫn là xu hướng không thể đảo ngược, với năng lượng mặt trời và hạt nhân sẽ trở thành những lĩnh vực hưởng lợi lớn nhất khi các chính phủ tìm cách tự chủ năng lượng trong dài hạn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao dự thảo COP31 bị chỉ trích là thụt lùi?
Dự thảo bị chỉ trích vì loại bỏ các điều khoản cam kết hạn chế nhiên liệu hóa thạch, đi ngược lại với tinh thần chuyển dịch năng lượng đã được thống nhất tại COP28.
Sáng kiến 35-by-35 tại COP31 là gì?
Đây là sáng kiến nhằm tăng tỷ trọng điện trong cơ cấu tiêu thụ năng lượng toàn cầu từ 23% hiện tại lên 35% vào năm 2035 nhằm giảm phát thải khí nhà kính.
