Trang chủSức khỏeThói quen tự mua kháng sinh: Trả giá đắt vì đề kháng...

Thói quen tự mua kháng sinh: Trả giá đắt vì đề kháng vi khuẩn

Thói quen tự kê đơn và mua kháng sinh tại các nhà thuốc tư nhân khi xuất hiện triệu chứng ho, sốt đang trở thành nguyên nhân hàng đầu thúc đẩy làn sóng vi khuẩn đa kháng thuốc tại Việt Nam. Việc lạm dụng điều trị không đúng căn nguyên làm suy giảm hiệu quả điều trị y khoa và tạo áp lực nặng nề lên hạ tầng y tế công cộng.

Bối cảnh & Dữ kiện

Thực trạng tự điều trị các triệu chứng hô hấp thông thường đang đẩy nguy cơ kháng thuốc tại Việt Nam lên mức báo động nghiêm trọng.

Theo PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP HCM, phần lớn bệnh nhân nhập viện đều đã qua quá trình tự mua thuốc điều trị tại nhà. Các đơn thuốc tự phát này thường chứa kháng sinh, kháng viêm và thuốc giảm triệu chứng dù phần lớn ca bệnh ban đầu do virus gây ra.

  • Nguyên nhân cốt lõi: Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng với bệnh lý do virus. Việc dùng sai chỉ định hoặc không đủ liều lượng vô tình tạo áp lực chọn lọc, khiến vi khuẩn đột biến và kháng lại các dòng kháng sinh hiện hành.
  • Tình trạng nhập viện: Tại Bệnh viện Thống Nhất, BS.CK2 Ngô Thế Hoàng cho biết khoa Nội Hô hấp tiếp nhận từ 80-90 bệnh nhân nội trú mỗi ngày. Nhóm đối tượng chiếm số đông là người cao tuổi mắc nhiều bệnh nền phức tạp như COPD, tim mạch và tiểu đường.
  • Tỷ lệ vi khuẩn đa kháng: Nhiều khảo sát lâm sàng tại các bệnh viện tuyến đầu ở TP HCM ghi nhận tỷ lệ vi khuẩn đề kháng kháng sinh đã ở mức cao kỷ lục, gây khó khăn cho công tác điều trị ban đầu.

Phân tích đa chiều & Tác động

Hệ lụy của việc lạm dụng kháng sinh không chỉ dừng lại ở cá nhân người bệnh mà còn tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ thống y tế và chuỗi cung ứng dược phẩm.

  • Về phía người bệnh: Việc tự mua thuốc làm bỏ lỡ thời điểm vàng để chẩn đoán chính xác. Người có bệnh nền như COPD hay tiểu đường khi biến chứng chuyển nặng dễ rơi vào tình trạng suy hô hấp, nguy cơ tử vong tăng cao do vi khuẩn đã kháng nhiều loại thuốc.
  • Về phía cơ sở bán lẻ thuốc: Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Liên chi hội Truyền nhiễm TP HCM, đánh giá không thể quy toàn bộ trách nhiệm cho người dân. Các nhà thuốc hiện vẫn đóng vai trò bán lẻ thuần túy mà thiếu quy trình sàng lọc triệu chứng và định hướng người bệnh đi khám đúng chuyên khoa.
  • Về phía chất lượng dược phẩm: TS.DS Lê Văn Nhã Phương, Phó tổng giám đốc khối sản xuất Imexpharm, nhấn mạnh rằng chất lượng kháng sinh kém hoặc không đạt chuẩn lưu hành cũng là yếu tố nguy cơ khiến điều trị thất bại, trực tiếp làm tăng áp lực kháng thuốc của vi khuẩn.

Góc nhìn chuyên gia & Dự báo

Giải quyết bài toán kháng thuốc đòi hỏi giải pháp đồng bộ từ siết chặt quản lý kê đơn điện tử đến nâng cao tỷ lệ tiêm chủng phòng bệnh chủ động.

Nhằm can thiệp triệt để thực trạng này, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết ngành y tế đang đẩy mạnh giám sát dịch tễ và chuyển đổi số quản lý dược phẩm. Việc triển khai hệ thống kê đơn điện tử liên thông dữ liệu giữa phòng khám và nhà thuốc sẽ là công cụ then chốt để ngăn chặn hành vi bán kháng sinh không đơn.

Song song với quản lý hành chính, các chuyên gia y tế nhất trí rằng dự phòng bằng vắc xin theo vòng đời chính là tấm lá chắn tối ưu. Việc tiêm chủng đầy đủ vắc xin phòng cúm, phế cầu và RSV giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm trùng hô hấp nặng, từ đó giảm tỷ lệ nhập viện và hạn chế tối đa việc phải sử dụng đến kháng sinh.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao tự mua kháng sinh khi ho sốt lại nguy hại?

Hầu hết trường hợp ho, sốt khởi phát do virus, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng diệt vi khuẩn. Dùng thuốc sai khiến vi khuẩn biến đổi, gia tăng tỷ lệ vi khuẩn đa kháng và làm thất bại điều trị lần sau.

Làm thế nào để giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc ở người lớn tuổi?

Cần đi khám bác sĩ ngay khi có triệu chứng hô hấp, tuân thủ đúng đơn thuốc được kê, đồng thời tiêm phòng đầy đủ các vắc xin hô hấp như cúm, phế cầu và RSV.

RELATED ARTICLES
- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments