Sự sụt giảm tỷ lệ tiêm chủng sau đại dịch Covid-19 đã tạo ra những lỗ hổng miễn dịch nghiêm trọng, trực tiếp dẫn đến sự bùng phát của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như sởi, ho gà và bạch hầu tại khu vực phía Nam.
Bối cảnh & Dữ kiện
Tại Hội nghị Khoa học kỷ niệm 135 năm thành lập Viện Pasteur TP HCM ngày 17/11, các chuyên gia đã công bố những số liệu báo động về tình hình dịch tễ.
| Bệnh | Đặc điểm/Nguyên nhân |
|---|---|
| Sởi | Bùng phát mạnh 2024-2025, tỷ lệ tiêm mũi 2 từng dưới 80% |
| Ho gà | Tấn công trẻ dưới 3 tháng tuổi, 50% lây từ người lớn |
| Bạch hầu | Ghi nhận ca tử vong ở người chưa tiêm vaccine |
Phân tích đa chiều & Tác động
Tình trạng di biến động dân cư tại các khu nhà trọ, khu công nghiệp là rào cản lớn nhất khiến công tác quản lý tiêm chủng bị đứt gãy. Theo PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó viện trưởng Viện Pasteur TP HCM, việc thiếu kết nối giữa dữ liệu giám sát ca bệnh và hệ thống tiêm chủng khiến ngành y tế khó xác định đối tượng cần tiêm bù. Tâm lý do dự, e ngại phản ứng sau tiêm chiếm gần 60% số người được hỏi, dù 85% trong số này có thể thay đổi ý định sau khi được tư vấn chuyên môn. Điều này cho thấy truyền thông y tế đang bị hổng trước các thông tin sai lệch trên mạng xã hội.
Góc nhìn chuyên gia & Dự báo
TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh tính công bằng trong tiếp cận vaccine là chìa khóa để ngăn chặn các nhóm dễ tổn thương bị bỏ lại. Dự báo trong thời gian tới, nếu không có chiến dịch rà soát quyết liệt và kết nối dữ liệu công lập – dịch vụ, nguy cơ các bệnh như bại liệt – vốn đã được thanh toán – hoàn toàn có thể tái xuất hiện như tại quốc gia láng giềng Lào. Thứ trưởng Y tế Lê Đức Luận khẳng định cần chuyển dịch sang tư duy chủ động, lấy y tế cơ sở làm nền tảng để duy trì thành quả hơn 50 năm của Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao tỷ lệ tiêm chủng lại sụt giảm sau đại dịch?
Sự gián đoạn chuỗi cung ứng vaccine, tâm lý e ngại phản ứng sau tiêm tăng cao và sự di biến động dân cư lớn tại các khu công nghiệp khiến trẻ em bị bỏ lỡ các mũi tiêm định kỳ.
Làm thế nào để khắc phục tình trạng khoảng trống miễn dịch hiện nay?
Cần kết nối đồng bộ dữ liệu tiêm chủng giữa các cơ sở công lập và dịch vụ, rà soát trẻ chưa tiêm/chưa đủ liều tại các khu nhà trọ, đồng thời đẩy mạnh tư vấn để giải tỏa tâm lý lo ngại của phụ huynh.
