Trang chủSức khỏeBáo động 13.800 ca tử vong do đái tháo đường và nghịch...

Báo động 13.800 ca tử vong do đái tháo đường và nghịch lý giới

Giai đoạn 2021-2025 chứng kiến một cuộc khủng hoảng sức khỏe âm thầm nhưng khốc liệt tại Việt Nam khi bệnh đái tháo đường cướp đi sinh mạng của khoảng 13.800 người. Dữ liệu từ Cục Thống kê không chỉ phơi bày tốc độ gia tăng đáng lo ngại của các ca tử vong mà còn làm lộ rõ sự phân hóa sâu sắc về độ tuổi và giới tính, đặt ra bài toán cấp bách cho hệ thống y tế dự phòng quốc gia.

Bối cảnh & Dữ kiện

Số liệu thống kê chính thức khẳng định gánh nặng tử vong do đái tháo đường tại Việt Nam đang tăng tốc qua từng năm và chạm mức đỉnh vào năm 2025. Theo báo cáo Thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong giai đoạn 2021-2025 do Cục Thống kê công bố, bình quân mỗi năm có khoảng 2.800 người Việt qua đời vì căn bệnh chuyển hóa này. Riêng năm 2025, số ca tử vong vọt lên tới 3.723 trường hợp, chiếm 27% tổng số ca tử vong của cả chu kỳ 5 năm. Dù người từ 40 tuổi trở lên chiếm áp đảo với 97% tổng số ca, nhưng căn bệnh này đang ghi nhận những ca tử vong đầu tiên ở lứa tuổi thanh thiếu niên và người trẻ.

Nhóm chỉ số dịch tễDữ liệu ghi nhận (2021-2025)Tỷ trọng / So sánh
Tổng số ca tử vong toàn giai đoạnKhoảng 13.800 caBình quân 2.800 ca/năm
Số ca tử vong riêng năm 20253.723 caChiếm 27% tổng 5 năm
Nhóm từ 40 tuổi trở lênChiếm đại đa số ca bệnh97% tổng số ca tử vong
Nhóm tuổi trẻ (10-14, 15-19, 20-24)Lần lượt 7, 11 và 31 caCảnh báo xu hướng trẻ hóa
Nam giới dưới 60 tuổi2.596 caGấp 1,6 lần nữ giới cùng tuổi
Nữ giới từ 60 tuổi trở lên5.905 caGấp 1,6 lần nam giới cùng tuổi
Tỷ trọng nữ giới toàn giai đoạnHơn một nửa tổng số caChiếm 54,3%

Phân tích đa chiều & Tác động

Đái tháo đường hiếm khi tước đoạt mạng sống ngay lập tức mà hủy hoại cơ thể thông qua chuỗi biến chứng đa cơ quan và bộc lộ một nghịch lý giới tính rõ rệt. Về mặt sinh lý bệnh, tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài đóng vai trò như tác nhân bào mòn thầm lặng hệ thống mạch máu, dẫn đến suy giảm chức năng tim, thận, hệ thần kinh hoặc gây hôn mê do mất nước nghiêm trọng. Tuy nhiên, điểm nhấn dịch tễ học quan trọng nhất từ báo cáo của Cục Thống kê nằm ở sự chênh lệch tử vong giữa hai giới: phụ nữ chiếm tới 54,3% tổng số ca và áp đảo ở nhóm từ 60 tuổi trở lên (5.905 ca), nhưng nam giới lại có xu hướng tử vong sớm hơn đáng kể ở độ tuổi dưới 60 tuổi (2.596 ca, cao gấp 1,6 lần nữ giới).

Nghịch lý này phản ánh sự cộng hưởng chặt chẽ giữa đặc điểm sinh học và hành vi xã hội. Ở độ tuổi lao động, nam giới thường đối mặt với các yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và tâm lý chủ quan, ít đi khám tầm soát định kỳ, khiến đường huyết cao nhanh chóng kích hoạt các biến cố tim mạch cấp tính. Ngược lại, phụ nữ có tuổi thọ trung bình cao hơn nhưng lại chịu tác động nặng nề từ sự suy giảm nội tiết tố hậu mãn kinh, làm tăng tình trạng kháng insulin khi bước vào tuổi già. Hệ quả là chi phí y tế và thời gian nằm viện bị đẩy lên rất cao khi người bệnh nhập viện ở giai đoạn muộn, tạo áp lực nặng nề lên quỹ bảo hiểm y tế và kinh tế hộ gia đình.

Góc nhìn chuyên gia & Dự báo

Quá trình đô thị hóa nhanh và sự thiếu hụt sàng lọc sớm tại tuyến cơ sở sẽ tiếp tục đẩy tỷ lệ biến chứng nặng tăng cao nếu không có chiến lược can thiệp kịp thời. Phát biểu nhân Ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường 14/11, BS Phan Hoàng Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cảnh báo số người mắc bệnh đang tăng ở mức báo động với hơn 2.000 lượt khám mỗi ngày tại riêng cơ sở này. Thực trạng đáng quan ngại là rất nhiều bệnh nhân được chuyển từ tuyến dưới lên khi đã mang trên mình biến chứng tim mạch, tổn thương mắt hoặc loét bàn chân nặng. Theo BS Phan Hoàng Hiệp, thủ phạm chính thúc đẩy làn sóng bệnh lý này là lối sống ít vận động, chế độ ăn dư thừa năng lượng cùng tình trạng thừa cân, béo phì tại các đô thị.

Dự báo trong giai đoạn 2026-2030, nếu độ phủ của xét nghiệm tầm soát sớm không được mở rộng, số ca tử vong do đái tháo đường tại Việt Nam hoàn toàn có thể vượt ngưỡng 4.000 ca/năm. Để đảo ngược đường cong tử vong, giới chuyên môn nhấn mạnh chiến lược cốt lõi là thay đổi lối sống kết hợp quản lý dự phòng chủ động. Người dân cần thiết lập chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, hạn chế đường và chất béo, duy trì vận động thể chất đều đặn. Đặc biệt, nhóm nguy cơ cao như người thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc có người thân mắc bệnh bắt buộc phải xét nghiệm đường huyết định kỳ. Với người đã mắc bệnh, việc tuân thủ phác đồ điều trị và kiểm soát đồng thời cả đường huyết, huyết áp và mỡ máu là giải pháp hiệu quả nhất để chặn đứng biến chứng tử vong.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao nam giới dưới 60 tuổi lại tử vong do đái tháo đường nhiều hơn nữ giới?

Dù phụ nữ chiếm 54,3% tổng số ca tử vong, nam giới dưới 60 tuổi tử vong gấp 1,6 lần nữ giới cùng độ tuổi do thói quen hút thuốc, uống rượu bia và ít khám sàng lọc định kỳ, khiến đường huyết cao dễ cộng hưởng gây biến cố tim mạch sớm.

Những ai cần xét nghiệm đường huyết định kỳ để phòng ngừa tử vong do biến chứng?

Người thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, người từ 40 tuổi trở lên hoặc có người thân từng mắc đái tháo đường cần kiểm tra đường huyết định kỳ để phát hiện bệnh sớm trước khi xuất hiện tổn thương tim, thận, mắt.

RELATED ARTICLES
- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments