Trang chủKinh doanhLãi suất trái phiếu ngân hàng neo đỉnh: Nghịch lý chi phí...

Lãi suất trái phiếu ngân hàng neo đỉnh: Nghịch lý chi phí vốn

Bất chấp việc Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo hạ nhiệt biểu lãi suất huy động dân cư, thị trường nợ sơ cấp đang ghi nhận một nghịch lý rõ rệt: lãi suất phát hành trái phiếu của các tổ chức tín dụng vẫn cố thủ quanh ngưỡng đỉnh gần 9%/năm. Hiện tượng này phản ánh sự phân hóa sâu sắc giữa nhu cầu vốn ngắn hạn và bài toán cân đối nguồn vốn trung – dài hạn nhằm đáp ứng các tỷ lệ an toàn vốn theo quy chuẩn quản trị rủi ro.

Bối cảnh & Dữ kiện

Sự lệch pha giữa biểu lãi suất tiền gửi và chi phí huy động qua kênh trái phiếu ngân hàng thể hiện rõ nét nhất qua các đợt phát hành dồn dập kể từ giữa tháng 10 đến nay.

Theo số liệu thống kê từ Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, kể từ ngày 18/10, các tổ chức tín dụng đã thực hiện tổng cộng 13 đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ, huy động lũy kế hơn 15.600 tỷ đồng. Mức lãi suất phát hành bình quân giữ vững ở mốc 8,7%/năm, cá biệt có những lô trái phiếu chạm ngưỡng 9,9%/năm. Trong khi lãi suất tiết kiệm niêm yết tại các quầy giao dịch đã đồng loạt hạ 0,5-1 điểm phần trăm theo định hướng điều hành, lợi tức trái phiếu ngân hàng mới phát hành vẫn tăng nhẹ hoặc đi ngang.

Tổ chức phát hànhLãi suất trái phiếu mớiBiến động so với tháng trướcLãi suất tiết kiệm tương ứng
Nhóm NHTMCP (TPBank, Sacombank, Techcombank)8,5% – 9,9%/nămTăng 0,1 – 0,4 điểm phần trămGiảm 0,5 – 1 điểm phần trăm
MBBankKhoảng 9%/năm (Cố định)Đi ngangGiảm 0,5 điểm phần trăm
BIDV8% – 8,2%/nămĐi ngangGiảm 0,5 điểm phần trăm

Dữ liệu từ Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) khẳng định thêm vai trò chi phối của nhóm nhà băng khi lượng phát hành của ngành này chiếm tới 55% tổng giá trị toàn thị trường từ đầu năm, tương đương quy mô xấp xỉ 260.000 tỷ đồng. Đợt cao điểm trong tháng 9 và tháng 10 chứng kiến giá trị huy động đạt 100.000 tỷ đồng, với những lô phát hành riêng lẻ ghi nhận lãi suất đỉnh điểm lên tới 10,5%/năm.

Phân tích đa chiều & Tác động

Độ trễ kỹ thuật của công thức tính lãi suất thả nổi và áp lực bổ sung vốn cấp 2 chính là nguyên nhân cốt lõi khiến chi phí trái phiếu ngân hàng chưa thể hạ nhiệt ngay lập tức.

Về mặt kỹ thuật định giá, phần lớn trái phiếu phát hành gần đây áp dụng cơ chế lãi suất thả nổi, được tính bằng lãi suất tham chiếu (bình quân tiền gửi kỳ hạn 12 tháng của nhóm Big 4) cộng thêm biên độ thỏa thuận từ 2,5% đến 3,5%/năm. Do các kỳ tính lãi đầu tiên vẫn neo theo biểu lãi suất cơ sở của giai đoạn trước đó, phản ứng điều chỉnh lãi suất trái phiếu thường có độ trễ từ 3 đến 6 tháng so với thị trường tiền gửi dân cư.

Về áp lực an toàn vốn, các ngân hàng bắt buộc phải dùng trái phiếu kỳ hạn dài (từ 3 đến 7 năm) để tái cơ cấu nguồn vốn, đáp ứng quy định khắt khe của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn (hiện đã siết về mức 30%). Đồng thời, trái phiếu thứ cấp đủ điều kiện được tính vào vốn cấp 2, giúp hệ thống cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR). Để hấp dẫn dòng vốn lớn từ các định chế tài chính như công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư, các ngân hàng buộc phải chấp nhận trả mức bù rủi ro kỳ hạn cao hơn đáng kể so với việc huy động tiền gửi ngắn hạn từ cá nhân.

Góc nhìn chuyên gia & Dự báo

Rủi ro phụ thuộc chéo trong hệ thống tài chính đang gia tăng khi các ngân hàng vừa đóng vai trò người vay nợ lớn nhất vừa là chủ nợ chi phối thị trường trái phiếu.

Đánh giá về cấu trúc dòng vốn này, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc FiinGroup, nhấn mạnh các ngân hàng thương mại hiện nắm giữ tới gần 60% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành. Mối quan hệ tương hỗ hai chiều này đồng nghĩa với việc mức độ tập trung rủi ro tín dụng đang dồn mạnh vào bảng cân đối kế toán của ngành ngân hàng. Khi xảy ra các cú sốc thanh khoản cục bộ hoặc biến động vĩ mô bất lợi, tác động lan truyền đến toàn bộ nền kinh tế sẽ có mức độ khuếch đại rất lớn.

Dự báo trong quý 1 và quý 2 năm sau, lãi suất trái phiếu ngân hàng có thể sẽ hạ nhiệt nhẹ từ 0,3 – 0,6 điểm phần trăm khi các kỳ điều chỉnh định giá mới bắt đầu hấp thụ mặt bằng lãi suất tham chiếu thấp hiện nay. Tuy nhiên, mức chênh lệch giữa lợi tức trái phiếu tổ chức tín dụng và lãi suất tiết kiệm sẽ tiếp tục được duy trì ở biên độ cao để giải quyết bài toán thiếu hụt vốn dài hạn cho chu kỳ tăng trưởng tín dụng tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Vì sao lãi suất trái phiếu ngân hàng không giảm cùng nhịp với lãi suất tiền gửi tiết kiệm?

Do trái phiếu ngân hàng có kỳ hạn trung – dài hạn và thường áp dụng lãi suất thả nổi dựa trên biểu tham chiếu cũ có độ trễ 3-6 tháng, đồng thời ngân hàng phải trả biên độ cao để thu hút vốn cấp 2 nhằm đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn.

Việc ngân hàng chiếm 55% lượng phát hành trái phiếu tiềm ẩn nguy cơ gì?

Hiện tượng này tạo ra rủi ro tập trung cao và sở hữu chéo, khi ngân hàng vừa là tổ chức phát hành lớn nhất vừa nắm giữ gần 60% trái phiếu toàn thị trường, khiến hệ thống dễ bị tổn thương nếu phát sinh cú sốc thanh khoản.

RELATED ARTICLES
- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments