Giá gạo xuất khẩu Việt Nam đang đối mặt giai đoạn quay ngược mạnh mẽ sau thời gian chịu áp lực giảm giá. Mốc 480-490 USD một tấn đối với gạo trắng 5% tấm không chỉ đánh dấu mức cao nhất trong khoảng một năm, mà còn gửi tín hiệu về sự thay đổi cấu trúc nguồn cung và sức mua đối với ngành lúa gạo toàn cầu.
Bối cảnh & Dữ kiện
Giá gạo trắng 5% tấm xuất khẩu từ Việt Nam đã vượt ngưỡng tâm lý quan trọng, giao dịch ở vùng 480-490 USD một tấn vào đầu tháng 11, phục hồi mạnh từ vùng đáy 368 USD một tấn ghi nhận hồi tháng 10 năm 2025. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) và các doanh nghiệp xuất khẩu, giá đường dây này tăng gần 9% trong vòng vài tuần, tương đương mức tăng khoảng 40 USD so với 440-450 USD một tấn ngày 15/10.
Nhiều mặt hàng đặc sản cũng vụt mạnh: gạo thơm 5% tấm từ 470 USD một tấn lên 540 USD tháng 11; gạo Jasmine chào khoảng 590 USD một tấn; gạo KDM ở mức 650 USD; và gạo ST25 đạt mức cao nhất khoảng 900 USD một tấn, so với 700 USD trước đó. Nếu so sánh với đáy 368 USD một tấn tháng 10/2025, mức giá hiện tại cao hơn 112-122 USD, tương đương tăng 30-33%.
| Loại gạo | Giá tham chiếu trước (USD/tấn) | Giá chào xuất khẩu hiện tại (USD/tấn) | Thay đổi |
|---|---|---|---|
| Gạo trắng 5% tấm | 440-450 | 480-490 | +40 USD |
| Gạo thơm 5% tấm | 470 | 540 | +70 USD |
| Gạo Jasmine | – | 590 | – |
| Gạo KDM | – | 650 | – |
| Gạo ST25 | 700 | 900 | +200 USD |
Tác động lan tỏa ngay vào thu hoạch nội địa: giá lúa trong nước được kéo lên thêm 500-1.000 đồng một kg tùy loại, đạt mức 6.750-8.850 đồng một kg. Một biến động đáng chú ý khác là Philippines đã cấp phép nhập khẩu 300.000 tấn gạo từ Việt Nam trong tháng 11, tập trung vào gạo thơm 25% tấm. Theo VFA, sức mua cải thiện và lượng gạo có thể cung xuất khẩu trong hai tháng cuối năm không còn nhiều là động lực chính đẩy giá lên.
Phân tích đa chiều & Tác động
Giá gạo xuất khẩu đang phục hồi nhờ sự kết hợp giữa nguồn cung trong nước co hụt và sinh hoạt nhập khẩu tăng từ các thị trường chính, trong khi bối cảnh chính sách toàn cầu cũng tạo thêm lực đỡ.
Nguồn cung nội địa: lượng gạo sẵn có cho xuất khẩu cuối năm giảm sút, trong khi giá lúa gia tăng 500-1.000 đồng một kg, đạt 6.750-8.850 đồng một kg. Điều này có lợi ngắn hạn đối với nông dân nhưng có thể nén cạnh tranh giá của gạo Việt trên thị trường thế giới nếu kéo dài.
Sinh hoạt nhập khẩu: Philippines mở cửa nhập 300.000 tấn vào tháng 11, cùng nhu cầu từ các thị trường khác gia tăng vào cuối năm, tạo nền tảng giá vững chắc.
Nguồn cung thế giới: báo cáo tháng 10 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 đạt hơn 533 triệu tấn, giảm 800.000 tấn so với dự báo tháng trước; ngược lại, tiêu thụ dự kiến đạt kỷ lục 538,8 triệu tấn, khiến tồn kho cuối kỳ suy từ 204 triệu tấn xuống khoảng 199 triệu tấn. Sự hụt hở ở cấp độ toàn cầu là chứng chỉ cho xu hướng giá tăng trung dài hạn.
Hiệu quả xuất khẩu thực tế: tuy nhiên, đà tăng giá gần đây chưa thấm vào kết quả lũy kế. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 10 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 6,8 triệu tấn gạo, thu về 3,31 tỷ USD, giảm 4,6% về lượng và 9,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025; giá xuất khẩu bình quân đạt 484 USD một tấn, giảm 5,4%. Điều này cho thấy giá đang phục hồi vào giai đoạn cuối năm sau thời gian chịu áp lực nặng nề.
Góc nhìn chuyên gia & Dự báo
Khả năng duy trì đà tăng của giá gạo sẽ phụ thuộc vào cân bằng giữa sức mua thực tế và lượng hàng các nước xuất khẩu chính đưa ra thị trường trong quý IV.
Theo khuyến nghị của VFA, doanh nghiệp nên duy trì mức giá xuất khẩu hợp lý, bảo đảm lợi ích của doanh nghiệp và người trồng lúa, đồng thời hướng tới mốc trên 500 USD một tấn. Trong bối cảnh nguồn hàng hạn chế, mục tiêu này là khả thi trong ngắn hạn, đặc biệt nếu đơn nhập khẩu của Philippines được thực hiện đầy đủ và các thị trường nhập khẩu khác duy trì nhu cầu cuối năm.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất đến từ phía cạnh tranh. Nếu các nước xuất khẩu gạo lớn khác như Ấn Độ hoặc Thái Lan điều chỉnh chính sách xuất khẩu, hoặc nếu sản lượng mùa hè thu tại các khu vực chủ lực vượt dự báo, giá gạo Việt Nam sẽ bị áp lực điều chỉnh xuống. Ngoài ra, chỉ số xuất khẩu lũy kế 10 tháng vẫn ở mức giảm cho thấy thị trường chưa hoàn toàn khôi phục niềm tin về khả năng mua của gạo Việt.
Dự báo của tổng biên tập: giá gạo trắng 5% tấm có thể tiếp tục kiểm tra ngưỡng 500 USD một tấn trong tháng 11 và đầu tháng 12, nhưng khó giữ vững mức tăng nếu không có hợp đồng lớn mới từ Philippines hoặc các thị trường Châu Phi, Trung Đông. Dài hạn, xu hướng tồn kho thế giới co hụt theo dự báo của USDA là yếu tố thuận lợi nhất cho ngành gạo Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao giá gạo xuất khẩu tăng mạnh vào cuối năm?
Do nguồn cung gạo có thể xuất khẩu trong hai tháng cuối năm bị hạn chế, cùng lúc Philippines cấp phép nhập 300.000 tấn và nhu cầu từ các thị trường khác gia tăng, cộng thêm tồn kho gạo toàn cầu dự báo giảm theo USDA.
Giá gạo có thể tiếp tục tăng lên mức nào?
VFA khuyến nghị hướng tới mức trên 500 USD một tấn. Trong ngắn hạn, giá gạo trắng 5% tấm có thể kiểm tra ngưỡng 500 USD, nhưng khả năng duy trì phụ thuộc vào hợp đồng xuất khẩu và chính sách của các nước cạnh tranh.
