Từ 1/7/2027, việc hiển thị sai số lượng hàng hóa còn lại hoặc lượng người quan tâm nhằm tạo cảm giác khan hiếm giả trên website và ứng dụng sẽ bị cấm nghiêm ngặt tại Việt Nam. Quy định này được ban hành qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật: Thương mại, Cạnh tranh, Quản lý ngoại thương, Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, do Quốc hội thông qua vào ngày 13/11 với tỷ lệ 92% đại biểu tán thành. Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng đứng đầu phía nhà nước trình bày báo cáo, mở đường cho việc xử lý các giao diện lừa đảo trên nền thương mại điện tử.
Bối cảnh & Dự kiện
Luật Cạnh tranh hiện nay đang cấm 7 nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh, và dự luật mới bổ sung thêm 3 nhóm hành vi tập trung vào thiết kế giao diện website, ứng dụng làm sai lệch khả năng nhận biết, lựa chọn và quyết định của khách hàng.
| Thời gian | Sự kiện chính | Số liệu đáng chú ý |
|---|---|---|
| 13/11 | Quốc hội thông qua dự luật sửa đổi | 92% đại biểu tán thành |
| 1/7/2027 | Quy định cấm tạo khan hiếmgiả có hiệu lực | Áp dụng toàn bộ website, ứng dụng trực tuyến |
| Ngưỡng thống lĩnh thị trường | Điều chỉnh đối với doanh nghiệp nắm vị trí thống lĩnh | Giảm từ 30% còn 10% thị phần |
Ngoài cấm hiển thị thông tin sai về số lượng, luật còn xử lý các hành vi làm ẩn, mờ lựa chọn hoặc cố tình gây trở ngại khi người dùng muốn hủy giao dịch. Trong lĩnh vực bảo vệ thông tin, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được chỉnh lý để bắt buộc cá nhân, tổ chức kinh doanh phải có phương thức rõ ràng cho phép người tiêu dùng lựa chọn riêng từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin, đồng thời không được buộc cung cấp thông tin không cần thiết cho giao dịch. Cùng lúc đó, Luật Thương mại giao Bộ trưởng Công Thương quy định mức giảm giá và giá trị khuyến mãi tối đa trong từng thời kỳ, trong khi việc quản lý phiếu mua hàng, voucher vẫn đang được nghiên cứu sâu hơn khi hoàn thiện luật về xúc tiến thương mại.
Phân tích đa chiều & Tác động
Việc cấm tạo khan giả và các kỹ thuật giao diện làm sai lệch quyết định sẽ thúc đẩy sự trong minh trên sàn điện tử, nhưng đồng thời đòi hỏi doanh nghiệp phải thiết kế lại mô hình chăm sóc khách hàng và chiến lược xúc tiến bán hàng.
Từ góc độ người tiêu dùng, cấm lệnh giúp giảm áp lực tâm lý khi mua sắm trực tuyến, hạn chế được các quyết định giao dịch bị thúc ép bởi thông tin sai về tồn kho hay số lượt quan tâm. Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở việc kiểm tra, thi hành do số lượng lớn website, ứng dụng phi tập trung. Từ góc độ doanh nghiệp, đặc biệt là các sàn thương mại điện tử và người bán lẻ trực tuyến, cần lưu ý đến việc đánh giá lại các module hiển thị kho hàng, bộ đếm ngược thời gian và thông báo còn ít hàng để tránh vi phạm quy định mới của Luật Cạnh tranh và Luật Thương mại. Các lĩnh vực thu thập dữ liệu cũng bị ảnh hưởng trực tiếp khi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng yêu cầu rõ ràng hóa ý đồng ý của người dùng đối với từng mục đích sử dụng thông tin.
Góc nhìn chuyên gia & Dự báo
Các chuyên gia đánh giá, việc điều chỉnh ngưỡng thống lĩnh từ 30% xuống 10% là động thái mạnh mẽ nhằm căn chỉnh môi trường cạnh tranh trên nền số, đồng thời mở đường cho việc quy định chặt chẽ hơn về phiếu mua hàng, voucher trong tương lai.
Dự báo ngắn hạn, các doanh nghiệp lớn nắm giữ thị phần từ 10% trở lên sẽ phải xem lại chiến lược khai thác vị trí thống lĩnh để không bị coi là xâm phạm Luật Cạnh tranh. Dự báo trung hạn, nền tảng công nghệ sẽ được khuyến khích áp dụng công nghệ minh bạch trong hiển thị tồn kho và xử lý hủy đơn, trong khi cơ quan quản lý nhà nước có thể phát hành thêm hướng dẫn thi hành chi tiết cho các điều khoản mới. Dự báo dài hạn, xu hướng pháp luật Việt Nam đang tiến về hướng bảo vệ quyền tự quyết của người tiêu dùng trong không gian số, tạo điều kiện để các quy định về xúc tiến thương mại, thanh toán điện tử và bảo vệ dữ liệu cá nhân được hoàn thiện đồng bộ trong những năm tới.
Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng khẳng định, chính phủ vẫn đang nghiên cứu, đánh giá chuyên sâu để phân biệt rõ ràng giữa hoạt động xúc tiến thương mại và công cụ thanh toán, nhằm xây dựng khung pháp lý phù hợp với thực tế phát triển của thương mại điện tử tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Luật cấm tạo khan hiếm giả có hiệu lực khi nào?
Quy định cấm hiển thị sai số lượng hàng hóa và các giao diện lừa đảo sẽ có hiệu lực chính thức từ ngày 1/7/2027, áp dụng cho tất cả website, ứng dụng trực tuyến tại Việt Nam.
Ngưỡng xác định doanh nghiệp thống lĩnh thị trường thay đổi như thế nào?
Theo Luật Cạnh tranh được sửa đổi, tỷ lệ thị phần để xác định doanh nghiệp nắm vị trí thống lĩnh giảm từ 30% còn 10%, kèm theo yêu cầu có sức mạnh thị trường đáng kể.
