- TP HCM đặt mục tiêu thu hút 19 tỷ USD vốn FDI, gấp hơn hai lần mức 8,37 tỷ USD của năm 2025, tập trung hoàn toàn vào chất lượng cao.
- Mô hình gia công bộc lộ giới hạn nghiêm trọng khi R&D chỉ chiếm 1,9% tổng vốn và chỉ 5% lao động chế biến chế tạo đạt trình độ kỹ năng cao.
- Đòn bẩy chiến lược gồm VIFC-HCMC, khung thể chế từ Luật Phát triển đô thị và định hướng đồng hành từ Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
TP HCM chính thức xác lập mục tiêu huy động 19 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chuyển mạnh trọng tâm từ mở rộng số lượng sang tiếp nhận dòng vốn công nghệ cao và trung tâm nghiên cứu – phát triển (R&D). Tại chương trình CEO500 thuộc Diễn đàn Kinh tế Mùa thu (AEF 2026) ngày 26/10, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh nhấn mạnh thành phố kiên quyết ưu tiên các dòng vốn FDI chất lượng cao vào tài chính, công nghệ số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.
| Chỉ số / Thực thể | Dữ liệu ghi nhận | Hàm ý cơ cấu & Thị trường |
|---|---|---|
| Mục tiêu FDI TP HCM | 19 tỷ USD | Tăng gấp 2,26 lần so với mức 8,37 tỷ USD của năm 2025. |
| Đóng góp FDI cả nước | 20,35% GDP (2025) & 80,7% xuất khẩu (9 tháng) | Khu vực FDI chi phối kim ngạch nhưng giá trị nội địa hóa thực chất chưa cao. |
| Đầu tư vào R&D (2020-2024) | 1,9% tổng vốn đăng ký | Tỷ trọng nghiên cứu quá thấp, phản ánh bẫy gia công – lắp ráp thuần túy. |
| Lao động tay nghề cao | 5% trong chế biến chế tạo (theo World Bank) | Nguồn nhân lực kỹ thuật cao khan hiếm, tạo rào cản hấp thụ công nghệ lõi. |
| Cấu trúc giá trị gia tăng | 48% nguồn gốc nước ngoài (theo OECD) | Nội địa tạo ra 52% nhưng đã bao gồm phần đóng góp của chính doanh nghiệp FDI. |
Theo ông Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP HCM (VIFC-HCMC), mô hình thâm dụng lao động giá rẻ đã chạm trần hiệu quả. Để đạt bước nhảy vọt về năng suất, thành phố vạch rõ 6 lĩnh vực đón dòng vốn bao gồm: trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng số; bán dẫn và robot; chuỗi khối (blockchain) cùng tài chính số; công nghệ sinh học và công nghệ xanh; công nghệ lượng tử kết hợp an ninh mật mã; các dịch vụ tri thức và thiết kế R&D.
Phân tích tác động thị trường
Mô hình tăng trưởng kinh tế dựa trên gia công xuất khẩu đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và bắt đầu bộc lộ rủi ro kìm hãm năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế. Dữ liệu từ OECD và World Bank phản ánh mức độ phụ thuộc lớn vào linh kiện ngoại nhập và lao động phổ thông, khiến giá trị thặng dư giữ lại tại địa phương rất mỏng. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ đẩy TP HCM đối mặt trực tiếp với bẫy thu nhập trung bình trước mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 như nhận định của ông Don Lâm, Giám đốc điều hành VinaCapital.
Việc tái định vị dòng vốn quốc tế tạo ra ba chuyển dịch cấu trúc sâu sắc:
Thứ nhất, tái thiết chuỗi cung ứng nội địa theo định hướng của Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị. Sự xuất hiện của các tập đoàn bán dẫn và AI toàn cầu buộc doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam phải nâng cấp tiêu chuẩn quản trị, tự động hóa dây chuyền để không bị loại khỏi hệ sinh thái.
Thứ hai, hạ tầng tài chính vận hành theo cơ chế điều phối mới. Sau hơn 6 tháng hoạt động, VIFC-HCMC đóng vai trò kiến tạo các công cụ tài chính phức hợp, kết nối vốn mạo hiểm, quỹ đầu tư tư nhân với các dự án công nghệ chiến lược. Không gian đô thị mở rộng cùng khung thể chế vượt trội từ Luật Phát triển đô thị trao quyền tự chủ giúp thành phố đẩy nhanh tiến độ phê duyệt các đại dự án hạ tầng kỹ thuật số.
Thứ ba, lợi thế chủ quyền công nghệ và nhân lực AI. Như ông San Eng, Chủ tịch WorkOptional phân tích, việc nắm giữ các nền tảng số nội địa then chốt và tính linh hoạt trong ứng dụng ngoại giao công nghệ giúp Việt Nam sở hữu vị thế độc lập để thu hút làn sóng tác nhân AI (AI agents) từ cả phương Đông lẫn phương Tây.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Dòng vốn FDI thế hệ mới khác biệt căn bản như thế nào so với FDI truyền thống?
Dòng vốn FDI thế hệ mới không tập trung vào ưu đãi thuế hay khai thác nhân công giá rẻ để lắp ráp giản đơn, mà ưu tiên đầu tư vào năng lực nghiên cứu phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ lõi, đào tạo nhân lực kỹ thuật cao và cam kết tỷ lệ nội địa hóa thực chất cùng doanh nghiệp bản địa.
TP HCM có những lợi thế cạnh tranh cụ thể nào để hấp thụ dòng vốn công nghệ cao này?
Thành phố nắm giữ ba đòn bẩy nền tảng: Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC-HCMC) hỗ trợ huy động và điều phối dòng vốn chuyên sâu; cơ chế phân cấp đặc thù từ Luật Phát triển đô thị rút ngắn thủ tục cấp phép; và hệ sinh thái liên kết chặt chẽ thông qua Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (C4IR) hợp tác cùng Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF).
