- Ngưỡng bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt trong giao dịch vàng giảm 4 lần, từ mức 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng/ngày.
- Chính thức bãi bỏ giấy phép sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ quy định tại Nghị định 24, gỡ bỏ nút thắt gia nhập thị trường cho doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu buộc phải chuẩn hóa và kết nối trực tiếp dữ liệu xuất nhập tồn với Ngân hàng Nhà nước.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
Nghị định 390 được Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành ngày 16/10 đã chính thức hạ ngưỡng thanh toán bằng tiền mặt khi mua bán vàng xuống còn 5 triệu đồng/ngày, thay thế quy định cũ tại Nghị định 232 và sửa đổi căn bản Nghị định 24.
Theo cơ chế mới, mọi giao dịch phát sinh giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên đều phải thực hiện qua các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm chuyển khoản ngân hàng, quét mã QR, thẻ tín dụng/ghi nợ hoặc ví điện tử. Đồng thời, văn bản pháp lý này cũng tái cấu trúc toàn diện điều kiện sản xuất vàng trang sức và cơ chế quản lý nhập khẩu nguyên liệu.
| Tiêu chí so sánh | Quy định trước ngày 16/10 | Quy định mới (Nghị định 390) |
|---|---|---|
| Hạn mức thanh toán không tiền mặt | Bắt buộc từ 20 triệu đồng/ngày trở lên (theo Nghị định 232). | Bắt buộc từ 5 triệu đồng/ngày trở lên (giảm 4 lần). |
| Giấy phép sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ | Bắt buộc có giấy chứng nhận đủ điều kiện do Ngân hàng Nhà nước cấp. | Bãi bỏ điều kiện cấp phép; dừng xử lý toàn bộ hồ sơ đang tồn đọng. |
| Cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu | Kiểm soát nghiêm ngặt theo cơ chế cấp phép giới hạn. | Cấp phép cho doanh nghiệp có hợp đồng gia công xuất khẩu và khối FDI. |
| Hệ thống quản lý dữ liệu vàng | Báo cáo định kỳ theo phương thức truyền thống. | Bắt buộc xây dựng hệ thống số hóa, kết nối trực tiếp dữ liệu xuất – nhập – tồn với cơ quan quản lý. |
Phân tích tác động thị trường
Việc kéo giảm trần thanh toán tiền mặt xuống 5 triệu đồng là động thái quyết liệt nhằm đưa toàn bộ dòng vốn luân chuyển trên thị trường vàng vào tầm kiểm soát của hệ thống thanh toán quốc gia, triệt tiêu giao dịch ẩn danh.
Với thị giá vàng hiện tại, mức 5 triệu đồng chưa tương đương với một chỉ vàng. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn các giao dịch tích trữ của cá nhân, từ việc mua bán vàng nhẫn cho đến vàng miếng, đều không thể sử dụng tiền mặt trực tiếp. Quy định này ngay lập tức tác động đến thói quen tích sản truyền thống của người dân, buộc thị trường bán lẻ vàng phải số hóa hoàn toàn khâu thu ngân và lưu vết định danh tài khoản.
Ở góc độ doanh nghiệp, việc bãi bỏ giấy chứng nhận sản xuất vàng trang sức giúp tháo gỡ gánh nặng thủ tục hành chính, giải phóng tiềm năng cho các xưởng gia công mỹ nghệ. Tuy nhiên, tính minh bạch lại bị ràng buộc chặt chẽ hơn ở khâu thượng nguồn: các doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu và khối FDI phải chịu sự giám sát theo thời gian thực về hạn mức, tồn kho và tiến độ xuất khẩu thông qua hệ thống dữ liệu kết nối trực tiếp với Ngân hàng Nhà nước.
Bên cạnh đó, sự phân nhiệm rõ ràng cho Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc ban hành tiêu chuẩn quốc gia và kiểm định tuổi vàng lưu thông sẽ sàng lọc triệt để các sản phẩm kém chất lượng, thu hẹp dư địa hoạt động của các cơ sở kinh doanh không chính thức.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Giao dịch mua bán vàng dưới 5 triệu đồng có bắt buộc phải chuyển khoản không?
Khách hàng mua bán vàng có tổng giá trị dưới 5 triệu đồng trong ngày vẫn được phép sử dụng tiền mặt theo quy định hiện hành, trừ khi cửa hàng có chính sách riêng hoặc tổng giá trị cộng dồn trong ngày vượt mốc trên.
Các hồ sơ đề nghị cấp phép sản xuất vàng trang sức nộp trước ngày 16/10 được xử lý thế nào?
Ngân hàng Nhà nước sẽ dừng xử lý toàn bộ hồ sơ đề nghị cấp mới hoặc bổ sung giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ chưa giải quyết, đồng thời hoàn trả phí và lệ phí đã nộp theo đúng quy định.
