- Chính phủ đề xuất bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp IPO phải bán tối thiểu 15% (hoặc 10% với vốn từ 1.000 tỷ đồng trở lên) cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn.
- Hồ sơ đăng ký dự kiến không còn bắt buộc báo cáo kiểm toán việc sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất trong 2 năm.
- Khung pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) lần đầu tiên được đề xuất bổ sung vào Luật Chứng khoán.
Diễn biến và Dữ liệu trọng tâm
Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán do Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội chiều 17/10 tập trung cắt giảm tối đa các rào cản kỹ thuật nhằm tạo lập môi trường huy động vốn thông thoáng cho cộng đồng doanh nghiệp. Dự thảo gồm 3 điều, hướng tới việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời tạo tiền đề cho việc thử nghiệm các mô hình, sản phẩm tài chính ứng dụng công nghệ mới.
| Nội dung sửa đổi | Quy định hiện hành | Đề xuất tại Dự thảo mới | Quan điểm cơ quan thẩm tra |
|---|---|---|---|
| Tỷ lệ phân phối khi IPO | Phải bán tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn (tỷ lệ 10% nếu vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên). | Bãi bỏ hoàn toàn quy định về tỷ lệ phân phối và cam kết tỷ lệ bán được trong hồ sơ. | Cơ bản tán thành, nhưng đề nghị bổ sung công cụ giám sát sau niêm yết để bảo vệ nhà đầu tư. |
| Báo cáo sử dụng vốn | Bắt buộc nộp báo cáo sử dụng vốn đã kiểm toán từ đợt chào bán gần nhất trong 2 năm tính đến ngày nộp hồ sơ. | Dự kiến không bắt buộc nộp báo cáo kiểm toán sử dụng vốn của đợt chào bán gần nhất. | Cần đảm bảo tính minh bạch dòng tiền và trách nhiệm giải trình của tổ chức phát hành. |
| Khung thử nghiệm (Sandbox) | Chưa có quy định riêng trong Luật Chứng khoán đối với công nghệ tài chính mới. | Bổ sung Điều 6 quy định nguyên tắc chung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. | Yêu cầu xác định rõ thẩm quyền, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản và không miễn bồi thường thiệt hại do lỗi cố ý. |
| Điều kiện lưu ký ngân hàng | Quy định khắt khe về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn, kết quả kinh doanh và hạ tầng cơ sở vật chất. | Bãi bỏ các điều kiện riêng đối với ngân hàng thương mại đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán. | Đề nghị duy trì các điều kiện tài chính cốt lõi nhằm phòng ngừa rủi ro hệ thống. |
Theo lộ trình lập pháp, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về dự thảo luật vào ngày 28/10 và dự kiến biểu quyết thông qua vào ngày 13/11. Trong trường hợp được thông qua, các điều chỉnh này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Phân tích tác động thị trường
Việc dỡ bỏ rào cản định lượng về tỷ lệ phân phối cổ phiếu sẽ trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất khiến nhiều thương vụ IPO đình trệ trong nhiều năm qua. Quy định cứng nhắc về tỷ lệ bán tối thiểu 15% cho ít nhất 100 nhà đầu tư từng khiến nhiều doanh nghiệp quy mô lớn hoặc các doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu tập trung gặp khó khăn khi tìm kiếm lượng lớn cổ đông nhỏ lẻ trong thời gian ngắn, đặc biệt trong các giai đoạn thanh khoản thị trường suy giảm.
Về phía cộng đồng doanh nghiệp, việc cắt giảm yêu cầu kiểm toán việc sử dụng vốn trong 2 năm gần nhất giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ từ 3 đến 6 tháng, tiết kiệm đáng kể chi phí tuân thủ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo có thể tiếp cận thị trường vốn đại chúng một cách nhanh chóng.
Tuy nhiên, như đại diện cơ quan thẩm tra là Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã lưu ý, việc nới lỏng điều kiện đầu vào bắt buộc phải đi kèm với năng lực giám sát hậu kiểm vượt trội. Khi các điều kiện về phân tán sở hữu bị dỡ bỏ, nguy cơ thao túng giá hoặc cô đặc thanh khoản cổ phiếu sau niêm yết sẽ gia tăng. Do đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần thiết lập rõ ràng ranh giới pháp lý, yêu cầu phân tách tài sản độc lập và chế tài bồi thường vi phạm nghiêm ngặt để giữ vững niềm tin của dòng vốn đại chúng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Dự thảo luật mới thay đổi yêu cầu phân phối cổ phiếu khi IPO như thế nào?
Dự thảo đề xuất bãi bỏ hoàn toàn quy định bắt buộc phải phân phối tối thiểu 15% số cổ phiếu biểu quyết (hoặc 10% đối với tổ chức có vốn từ 1.000 tỷ đồng trở lên) cho tối thiểu 100 nhà đầu tư ngoài nhóm cổ đông lớn, đồng thời loại bỏ cam kết này trong hồ sơ xin cấp phép chào bán.
Khi nào các quy định mới sửa đổi Luật Chứng khoán sẽ chính thức có hiệu lực?
Sau khi Quốc hội thảo luận vào ngày 28/10 và dự kiến biểu quyết thông qua ngày 13/11, các quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
